Page 1

Kommunedirektør 2024/4727-5 11.08.2025 Overordna Totalberedskapsplan for Kvinnherad kommune 2025 - 2027 Overordna Totalberedskapsplan for Kvinnherad kommune 2025 -2028 Kommunestyret 18.09.2025 Rosendalsvegen 10 | 5470 Rosendal | Tlf: 534 83 100 | Fax: 534 83 130 | Org. nr: 964 967 636 Bankgiro: 3460.07.00083 | post@kvinnherad.kommune.no | www.kvinnherad.kommune.no

Page 2

1 Forord Utviklinga innan samfunnstryggleik og beredskap går fort og det er difor viktig at Kvinnherad kommune har fokus på kontinuerleg, heilskapleg og systematisk arbeid med samfunnstryggleik og beredskap i tråd med lover, reglar og andre sentrale føringar. I ein stadig meir utfordrande internasjonal tryggleikspolitisk situasjon, må ein ta høgde for hendingar som tidlegare var utenkelege. Totalberedskapsmeldinga frå regjeringa vart presentert som ein marsjordre til kommunane, andre private aktørar og frivilligheita. Difor er det viktig at kommunane er i stand til å agera på signal slik som Totalberedskapsmeldinga må seiast å vera. Endringa frå tidlegare er at kommunane no også skal planleggje for krig og terrortruslar. Vurderingar som er gjort byggjer på kommunen si overordna Risiko og Sårbarheits (ROS) vurdering. Men i praksis vil ein aldri kunna dekka alle mogelege situasjonar og heller ikkje gje ein fasit på korleis ulike beredskapshendingar skal handterast. Det å sikra at ein har ein felles situasjonsforståing av ei beredskapshending og ha ei analytisk tilnærming til kva som har skjedd, vil vera ein metodikk som er viktig for kva tiltak som skal setjast inn. Dette blir øvd på, og evaluert. Denne planen skal på ein overordna måte skildra korleis kommunen sitt beredskapsarbeid blir organisert både i fredstid og i krig. Planen tek utgangspunkt i den overordna ROS analysen og den vil omtala områda der ein har høgast risiko. Dei andre risikoområda blir berre omtala kort. Det føreligg også beredskapsplanar for kvart tenesteområde vidare nedover i organisasjonen. Desse planane skal henge saman med den overordna.

Page 3

2 Innhald Forord ................................................................................................................................................................1 1.0 Innleiing .................................................................................................................................................3 1.1 Føremål med planen ................................................................................................................................4 1.2 Sju strategiske prioriteringar ...................................................................................................................5 1.4 Lovgrunnlag og føringar ...........................................................................................................................5 1.5 Ansvar og mynde i fredstid ......................................................................................................................6 1.6 Ansvar og mynde i krig ............................................................................................................................6 2.0 Risiko- og sårbarheitsanalyse (ROS-analyse) .........................................................................................6 2.1 Overordna risikobilete .............................................................................................................................7 2.2 Kritisk infrastruktur og identifisering av sårbarheit .................................................................................8 2.3 Øvingar ....................................................................................................................................................9 3.0 Beredskapsorganisering .......................................................................................................................10 3.1 Eigenberedskap .....................................................................................................................................10 3.2 Kommunal Beredskapsleiing (KBL) ........................................................................................................11 3.3 Fullmakt frå kommunestyret til kommunal beredskapsleiing (KBL) ......................................................12 3.4 Kommunedirektør sitt beredskapsråd - eit samarbeid med andre beredskapsaktørar ........................12 4.0 Tiltak og handtering av hendingar .......................................................................................................13 4.1 Tiltak ved etablering av KBL ...................................................................................................................13 4.2 Tiltak i driftsfasen – KBL .........................................................................................................................13 4.3 Beredskapsleiinga sine lokale ................................................................................................................14 4.4 Sekretariatet sine oppgåver ...................................................................................................................14 4.5 Tiltak ved etablering av sekretariatet ....................................................................................................14 4.6 Tiltak i driftsfasen ..................................................................................................................................14 4.7 Sekretariatet sine lokale ........................................................................................................................15 4.8 Hjelpemidlar for beredskapsleiinga og sekretariatet ............................................................................15 4.9 Etablering av kriselogg ...........................................................................................................................15 4.10 Etablering av psykososialt kriseteam ...................................................................................................15 4.11 Etablering av evakuerte og pårørandesenter ......................................................................................16 4.12 Evakueringsplanar og plan for varsling til innbyggjarane ....................................................................16 4.13 Evakuering og mottakssenter ..............................................................................................................16 4.14 Informasjonsstrategi og mediehandtering ..........................................................................................16 4.15 Ressursar og logistikk ...........................................................................................................................17 5.0 Definisjonar og forkortingar ................................................................................................................17

Page 4

3 1.0 Innleiing Totalberedskapsmeldinga (Meld. St. 9 (2024–2025) er regjeringa sin omfattande plan for å styrkje Noreg si evne til å handtere kriser og krig. Statsminister Jonas Gahr Støre omtala meldinga som både ein «vekker» og ein «marsjordre» til heile samfunnet: «Meldingen er en vekker og marsjordre til oss alle: At alle må bidra, for alle kan bidra. Og på den måten styrker vi samfunnets motstandskraft.» Kommunen sin overordna totalberedskapsplan skal skildra korleis ein skal handtera uventa eller ekstreme situasjonar som heilt eller delvis ikkje let seg førebu. I tillegg skal kommunane planleggje for krig. Dette omfattar både sivile og militære aktørar, offentlege og private organisasjonar, tillegg til enkeltpersonar si deltaking i førebygging, krisehandtering og gjenoppbygging. Totalberedskap legg vekt på samhandling, koordinering og effektiv utnytting av ressursar på tvers av sektorar og nivå i samfunnet. Målet er å verna om liv, helse, miljø og samfunnskritisk infrastruktur. Kvinnherad kommune vil gjennom denne overordna planen skildra korleis organisasjonen skal ha mynde og kunnskap til å kunna ta raske og viktige avgjerder for å gjenoppretta ein normalsituasjon og ivareta innbyggjarane sin tryggleik. Det som skil seg frå førre plan er at det er forventa at: • Eigenberedskapen er betre • Samarbeid med næringsliv og andre aktuelle samfunnsaktørar blir samordna • Samfunnet generelt blir meir årvakne og at ein betre kan stå i mot truslar At totalberedskapsmeldinga har sett fokus på samfunnskritisk infrastruktur, betyr konkret at regjeringa legg vekt på å sikre dei funksjonane og systema som er heilt nødvendige for at samfunnet skal fungere – også i kriser og krig. Dette omfattar til dømes: • Straumforsyning • Elektronisk kommunikasjon • Vassforsyning og avløp • Transport og logistikksystem • Helse- og omsorgstjenester • Matforsyning og Eigenberedskap Fokuset handlar om å sikre at desse strukturane og tenestene er robuste, har god beredskap og kan haldast i drift sjølv under store påkjenningar. Her kan nemnast både naturkatastrofar, digitale angrep og/eller militære truslar. I tillegg til punkta over er det eit stort fokus på digitalisering og teknologiske løysingar for å kunna tilby tenester til innbyggjarane og effektivisera og forbetra interne prosessar når t.d. kommunalt tilsette kan bli kalla inn til militærteneste. Cybersikkerheit står sentralt fordi digitale angrep kan føra til svært mange problemstillingar. Kommunane m. fl. blir råda til å investera i digital infrastuktur og styrking av kompetanse innan cybersikkerheit for å handtera dei aukande cybertruslane.

Page 5

4 Figuren under viser korleis beredskapsarbeidet er organisert i landet. 1.1 Føremål med planen Kvinnherad kommune sin overordna totalberedskapsplan skal sikra koordinert, strukturert og rask handling – uansett når, kvar og korleis ei uønskt hending inntreff i kommunen slik at: • Innbyggjarar og tilreisande sin tryggleik, liv og helse vert ivareteke • Samfunnskritisk infrastruktur, tenesteyting og materielle verdiar vert sikra • Informasjonsbehovet til kommunen sine innbyggjarar og tilreisande vert ivareteke • Avgrensa skadeverknader • Raskt reetablera normalsituasjon dersom det er mogeleg

Page 6

5 Totalberedskapsmeldinga seier at Norge skal bli eit samfunn med ei styrka motstandskraft med tre hovudmål: 1. Eit sivilt samfunn som er førebudd på krise og krig 2. Eit sivilt samfunn som kan stå imot samansette truslar 3. Eit sivilt samfunn som støttar opp om militær innsats 1.2 Sju strategiske prioriteringar Regjeringa har lista opp sju prioriteringar som viser at arbeidet skal føregå på ulike forvaltningsnivå og seksjonar. Desse sju områda skal vera eit samarbeid mellom kommune, private, stat og militære. Kommunen skal: 1. Sikra busetnad, god grunnberedskap og levande lokalsamfunn i heile landet. 2. Utnytta dei samla ressursane betre i førebygging og krisehandtering, inkludert det å involvera næringsliv og frivillige i beredskapsarbeid lokalt, regionalt og nasjonalt. 3. Styrkje den digitale motstandskrafta og nasjonale kontroll over viktige/ kritisk infrastruktur og strategisk viktige verksemder, naturressursar, eigedommar og verdiar. 4. Styrkje motstandskrafta i befolkninga og bevare høg grad av tillit i samfunnet. 5. Styrkje forsyningstryggleiken, inkludert mattryggleik. 6. Sikra tettare samarbeid mellom sivile og forsvarssektoren. 7. Styrkje den sivile evna til å støtta opp under alliert militær innsats i ramma av NATO og gjennom styrka nordisk og europeisk beredskapssamarbeid. Desse sju prioriteringane skal kommunen ha som bakteppe i forvaltning av kommunale ressursar. Fleire av desse punkta skal skje gjennom haldningsarbeid, men også gjennom praktiske tiltak til dei oppgåvene som ligg til kommunen. 1.4 Lovgrunnlag og føringar Gjennom sivilbeskyttelseslova og tilhøyrande forskrift vert kommunen pålagt ei generell beredskapsplikt som skal bidra til at kommunen skal stilla betre rusta til å førebyggje og handtera uventa hendingar. Lov om kommunal beredskapsplikt, og forskrift om kommunal beredskapsplikt seier noko om kommunen sine oppgåver. Totalberedskapsmeldinga er eit bestillingsdokument frå stortinget, som no er vedteke. Regjeringa jobbar no med konkrete tiltak. Det er forventa at vi som kommune skal planleggje for krig. Statsministeren kallar det ein «marsjordre». I den situasjonen som rår i verda no vil det vera klokt å ta omsyn til meldinga i arbeidet med den overordna planen. Den nasjonale sikkerhetsstrategien er regjeringa si overordna retning for å styrkje Noreg sin tryggleik i møte med ei meir uforutsigbar og farleg verd. Strategien legg vekt på å styrkje totalberedskapen gjennom eit tettare samarbeid mellom sivile og militære aktørar, og ved å involvere heile samfunnet i tryggleiksarbeidet.

Page 7

6 1.5 Ansvar og mynde i fredstid Kommunen har utarbeida langsiktige mål, strategiar og prioriteringar gjennom samfunnsplanen. Tilhøve som er og skal integrerast i planar og prosessar etter plan og bygningslova er/blir vurdert. Dette sikrar det systematiske arbeidet og at dei rette prioriteringane blir gjort. I ein akutt krisesituasjon skal kommunikasjonen i organisasjonen alltid gå ordinær tenesteveg. Hendingar som blir varsla utanfrå organisasjonen, blir varsla direkte til kommunedirektør t.d. frå politi, Statsforvaltar eller helseføretak. Dersom ei uventa hending inntreff i vår kommune har kommunen eit ansvar. Først vil naudetatane tre inn, deretter (avhengig av omfanget) vil kommunedirektøren setje kommunal beredskapsleiing (KBL) der kommunedirektøren vil få ansvaret for å samordna ressursar, ta raske og viktige avgjerder for å gjenoppretta ein normalsituasjon og ivareta innbyggjarane sin tryggleik i så stor grad ein kan. For å nytta dei samla redningsressursane vil det ved ei større ulukke bli etablert ein lokal redningssentral (LRS) i det aktuelle politidistrikt, under leiing av politimeisteren/ operasjonsleiar. 1.6 Ansvar og mynde i krig Dersom det handlar om ei sikkeheitspolitisk krise eller krig, vil Regjering og Storting ha eit overordna ansvar for å ta avgjersle. Kommunen sitt ansvar blir då å koordinera- og samordna konkrete tiltak. I praksis vil forsvaret vera dei som skal ha mynde til å setje i verk tiltak. Dei vil leia arbeidet. Det vil truleg vera eit anna omfang og ein heilt anna situasjon. Når militæret blir operativt vil kommunen mista noko arbeidskraft til forsvaret. Det er særskild enkelte yrke som blir ekstra sårbare i kommunen. Her skal det enkelte tenesteområdet ha beredskapsplanar for sine områder. Nokre tenesteområde (t.d. skule, barnehage, pleie og omsorg, vatn og avlaup, brannvernet m. fl) har eigne område som er kritiske. Kommunen vil då truleg kunne søkje dispensasjon for ulike yrkesgrupper som kan bli kalla inn til militærteneste. Denne lista over yrke med kritiske samfunnsfunksjonar og nøkkelpersonell finn ein her. 2.0 Risiko- og sårbarheitsanalyse (ROS-analyse) Kommunen har gjennomført og evaluert ein heilskapleg Risiko Og Sårbarheit (ROS)analyse med utgangspunkt i fylket sin overordna ROS analyse. Uventa hendingar som kan skje er kartlagt og systematisk vurdert i høve sannsyn og konsekvensar. Tema krig er ikkje spesifikt vurdert, men dette kan gå inn under dei risikoområda som allereie ligg føre og som er ROS-analysert.

Page 8

7 2.1 Overordna risikobilete Kommunen sitt arbeid med overordna ROS analyse syner høge risikoverdiar på områda: Epidemiar, helseberedskap og naturhendingar: Når det gjeld epidemiar og helseberedskap er kommunane innan 01.01.2026 pålagt å ha eit lager medisinsk forbruksmateriell som skal vara i 3 månadar. Dette er eit resultat etter evaluering av Covid – 19 epidemien. Ordningar rundt medisinlager vert drøfta på nasjonalt nivå: Kva lageret skal innehalde og korleis lageret skal fungera i praksis. Kvinnherad kommune avventar svar frå sentralt hald før lokale tiltak vert sett inn. Når det gjeld naturhendingar kan dette skje nesten kor tid som helst. Mykje regn, vind, snø kan vi ikkje gjera noko med, men vi kan syte for at t.d. overflatevatnet renn uforstyrra der det skal og at kommunen i samarbeid med andre kan setje inn førebyggjande tiltak. Kommunen har t.d. registrert at Statens vegvesenet fleire gonger har stengt vegen mellom Nordre- og Austrepollen preventivt. Havnivået er på veg opp, høg vasstand, og mykje ekstremvær påverkar i høg grad naturhendingane. Tiltak som er sett inn rettar seg mot t.d. byggesak. Forvaltningsutvalet kan setja grenser for kor folk kan setje opp hus (t.d. ved ras- og flaumfare). Kvinnherad kommune har ikkje hatt så mange utfordringar med ras som til dømes i nabokommunen Ullensvang. Det vil vera kostbart å ras-sikra til dømes mot Matre og Åkra, mot Mauranger og Gjetingsdalen eller oppover i Uskedalen m. fl. I nokre tilfelle må kommunen nok tole ein høgare risiko enn ynskt. Rasfare vil ein kunna finna att i NVE sine faresonekart, og i nyare tid er det ikkje lov å byggje hus i slike område. Hus som er bygd i tidlegare i desse områda, som no er definert som rasområde, har fått informasjon frå kommunen om dette. Område som er risikovurdert: • Akutt forureining • Epidemiar, smitte, helseberedskap t.d. medisinmangel • Dyresjukdom, fisk og landbruk • Naturhendingar • Store ulukker og masseskadar • Svikt i kritisk infrastuktur, IKT, straum, veg og vatn • Viljestyrte hendingar I dei fleste tilfelle i fredstid vil ulukker og katastrofar som nemnt ovanfor vera av eit slikt omfang at: Redningstenesta, som vert leia av politiet i samhandling med Brannvernet, Helsevesenet og eventuelt Industrivernet, Forsvaret, Sivilforsvaret, Heimevernet med fleire, vil ha ressursar til å takla situasjonen. Dersom ei omfattande ulukke- eller ein katastrofesituasjon inntreff, og dei ordinære innsatsorgana sine ressursar ikkje strekk til, kan kommunedirektøren si kriseberedskaps leiing (KBL) bli engasjert i rednings- og oppryddingsaksjonar. I slike situasjonar vil det bli stilt store krav til innsats, også utover det å stilla ressursar til disposisjon. Ressursane kan vera brannvernmateriell og personell, teknisk og medisinsk materiell og utstyr, helse- og omsorgsressursar, oljevern og hamnemateriell, bygningar, lokalitetar, køyretøy osv. Kommunen har hatt øvingar saman med Statsforvaltaren, men ikkje ROS-vurdert atomulykker og radioaktive hendingar. Slike hendingar kan vera meir aktuelle no med tanke på den spente situasjonen i Ukraina, stormaktsrivalisering og krigen i Midtausten.

Page 9

8 Dersom ei slik hending skulle oppstå vil sentrale aktørar som Statsforvaltar, Direktoratet for strålevern og atomsikkerheit (DSA) og kriseutvalet for atomberedskap (KU) overta, og kommunen vil då få ei rolle med å yta hjelp med tiltaka som blir iverksett av desse andre. Dette er tema i kommunen sin atomberedskapsplan. Kommunen har t.d. plassert ut jod-tablettar og prosedyre for korleis barnehagen, skulen eller helsesenteret skal handtera dette. 2.2 Kritisk infrastruktur og identifisering av sårbarheit Tap av datakommunikasjon eller bortfall av elektronisk kommunikasjon (EKOM) vil få store konsekvensar for kommunen. Vi er etter kvart blir svært avhengig av nett-tilgang og konsekvensane kan bli svært store. Det gjeld dersom vi t.d. ikkje kan handla mat med betalingskort, eller ikkje kan logga inn på ulike digitale informasjonssider som vi har behov for. Det er mange følgje-feil som kan koma av eit slikt tap. Alle medisinar blir t.d. tildelt elektronisk. Innkalling til helsehjelp skjer via nettet. Alle turnusplanar ligg i dag elektronisk. Dialogen mellom skule og heim skjer via e-kommunikasjon. Dette er berre nokre få døme på kva som kan bli råka. Kvart tenesteområde skal ha sine beredskapsplanar for dette. Eit gamaldags papirsystem er god beredskap og eigenberedskapsråda er blant anna tiltaka som vi blir bedt om å fylja for å redusera nokon av konsekvensane. Svikt i straumforsyning vil ha store konsekvensar for innbyggjarane. BKK er opptatt av god redundans, som i praksis betyr at dersom eit område blir utan straum, kan ein nytta andre linjer for å få straum til området. Vi er avhengig av straum t.d. for å kunne køyre til jobb og nesten alle nye bilar går på el-kraft som vi er avhengig av å lada opp. For å kunna kjøpe varer i daglegvarehandelen er vi avhengig av straum for å få betalt. Varene i kjøle- /frysediskane må ha straum og dei bilane som går på drivstoff, må ha straum for å pumpa opp drivstoff. Oppvarming i heimane våre skjer stort sett med elektrisitet, ikkje alle nye hus har alternativ oppvarmingskjelde. Tenesteområda i kommunen har eigne lokale beredskapsplanar i kvalitetssystemet til kommunen. Etter ei tid med straumbortfall vil ein også få følgje-feil med t.d. å mista mobilt internett, fordi det er berre to timars reservestraum (bakcup) på knutepunkta (nodane) som avhengig av straum. Både Telenor og Telia arbeidar med å forlenga denne tida til 4-6 timar. Breibandet er litt betre rusta med minimum 16 timars reservestraum og dei har aggregat for kritiske knutepunkt. I Kvinnherad er det mange oppdemma vatn som blir brukt til straumproduksjon. Når det gjeld dambrot er det først og fremst Statkraft og Sunnhordaland kraftlag (SKL) som har ansvar for beredskapen. Kommunen vil få melding dersom det kan vera fare for dambrot. Det er utarbeida flaumsonekart for desse områda der vatn er oppdemma. Dersom ein får nok tid på seg kan kommunen sende SMS til aktuelle bustadar. Kvinnherad kommune er ein langstrakt kommune. Vegen er viktigaste måte å koma seg fram på. Konsekvensane av ein stengt veg kan få store konsekvensar for folk som skal på jobb, for å ta i mot tenester frå kommunen, for å få borna på skulen eller i barnehagen, eller for å få folk fram til helsehjelp og behandlingsstad. Dersom ein veg blir stengt, har fylkeskommunen sine planar for fylkesvegane og kommunen har ansvar for kommunale vegar. Til dømes blir jamnleg stengt veg mellom Auste- og Nordre pollen. I desse kjente situasjonane har kommunen ein plan for å t.d. nå innbyggjarar som har heimetenester i Nordrepollen/ Gjetingsdalen. Heimetenestene har tiltak klare for å setje inn dersom t.d. ein veg blir stengt.

Page 10

9 Til no har rasfare vore den risikoen som er høgast for stengt veg, eller det kan oppstå brann i tunell. I slike tilfelle vil det å kunna nytta fullmakta til å bruka inntil 5 millionar kroner utan vedtak, vera til god hjelp for effektivt å reetablera normalsituasjon. Det er viktig at vegeigar har ansvar for «sine» vegar slik at kommunen ikkje overtek ansvar som ligg til andre. Reint vatn i springen er viktig for god helse. Dersom vassforsyninga sviktar vil ein vera meir sårbare overfor sjukdom. Her har kommunen ei stor utfordring dersom ein får utfall av e- kommunikasjon og straum over lang tid. Det er gode beredskapsplanar for vassforsyninga (og avlaup) for å handtera korte/ akutte lokale problem. Derimot dersom all straum er borte over heile kommunen vil dei største vassverka greia seg så lenge ein får tilgang til diesel. Men dette er låg risiko for det er lite sannsynleg at alt er ute samstundes. Personalmangel kan bli ein realitet i alle tenesteområde i kommunen. Ekstra sårbart kan dette bli i ein krigssituasjon dersom mange arbeidstakarar vert tatt ut i militærteneste eller dersom foreldre blir nøydt til å vere heime med små barn, eller er forhindra til å koma på jobb av andre uønska hendingar. Pleie og omsorg mfl. har eigne beredskapsplanar som er knytt til personalmangel som vil bli iverksett ved slik hendingar. Det kan bli aktuelt å søkje fritak frå militærteneste for enkelte yrke i viktige samfunnskritiske funksjonar. Ei slik vegleiande liste finn ein her. Matforsyning og eigenberedskap er viktig for å vera eit robust samfunn. Ein kan ikkje rekna med at samfunnet skal fungera normalt i ein krisesituasjon eller krigssituasjon. Her legg regjeringa opp til at kvar må syte for seg sjølv i 7 dagar med straum, vatn, kloakk, mat, medisin, varmt tøy, internett, mobilnett eller betalingsløysingar m.m. Fleire av desse punkta er ROS vurdert i tenesteområda. Sjukeheimane førebur beredskap for matforsyning til sjukeheimane i 7 dagar- og lager for medisinsk utstyr er under planlegging og skal vera klart frå 01.01.2026. 2.3 Øvingar Kvinnherad kommune ved kommunedirektøren si beredskapsleiing (KBL) har jamleg to øvingar kvart år. Det ligg føre ein plan (2022-2025) for kva ein skal øva på, men dersom ein vel å bytte/endre tema er dette gjort. Under finn ein ei oversikt over kva KBL har øvd på siste åra. Tidspunkt Øvingstema Kven deltok Vår 2022 IT: Nokon i organisasjonen har trykt på ei usikker Leiargruppa (KBL) og interne IT lenke. fare for hacking (utnytte sårbarheiter i eit tilsette datasystem eller nettverk for å få uautorisert tilgang til informasjon eller systemfunksjonalitet) Skrivebordsøving Haust 2022 Terror? Angrep mot ein Trafostasjon ved Hydro KBL, Politiet, Hydro Husnes, Husnes - Speløving Brannvernet og lokalavisene Kvinnheringen og Grenda Vår 2023 Brann i eldreinstitusjon - Fokus på evakuering KBL, brannvernet Haust 2023 Batteribrann v/ Husnestunet (rullestolar) Bruk av KBL, brannvernet naudnettet og telefonane - Skrivebordsøving

Page 11

10 Tidspunkt Øvingstema Kven deltok Vår 2024 Alvorleg trussel - missilangrep mot militære Statsforvaltaren hadde regien. anlegg i Norge (Håkonsvern vert vurdert som KBL, sivilforsvaret og politiet særskild aktuelt mål) Kommunane må førebu ei omfattande evakuering av folk som bur i nærområdet til Håkonsvern. Digital øving Haust 2024 Naturhending etter mykje regn og vind som er KBL med ordførar og aukande. Høg vasstand og mykje nysnø i fjellet. varaordførar. (ras og stengte vegar) Vår 2025 Øving med RAYVN kommunikasjons program: Her DSB hadde regien, KBL, skulle vi ta utgangspunkt i ekstremvær. Vi valte Statsforvaltaren og 12 stengt veg ved Rv 500 ved Longota. kommunar i Vestland Barnehageborn, skuleelevar og arbeidsfolk ikkje kom seg heim. Dette var ein teknisk øving der bruk av RAYVEN programmet skulle visa korleis ein kunne samhandla med interne og eksterne aktørar. Vidare framover er planen å øva på skyting i skuleområde, ei fellesøving med VannVest og lokalt VA, medikamentmangel t.d. insulin og truslar med våpen. Alle øvingar blir evaluert og læringspunkt vert drøfta. Nokre gonger fører dette til endring i rutinar og prosedyrar. 3.0 Beredskapsorganisering 3.1 Eigenberedskap Eigenberedskapen skal sikra at vi som bur i landet skal rusta oss til ei større krise eller hending i desse tider. Dette er grunnsteinen i landet si evne til ein robust beredskap. Ein må syte for seg sjølv ei veke fordi kommunar og naudetatar må prioritera dei som ikkje klarar seg utan hjelp. Dersom Norge blir part i ein væpna konflikt på norsk jord vil kommunane ha eit særskilt ansvar for: 1. Å varsla innbyggjarane i rett tid 2. Å finna trygge evakuerings- og opphaldsstadar 3. I ein slik situasjon er eigenberedskapen viktig fordi dei grunnleggjande behova må dekkast gjennom at folk syter for seg sjølve i ei veke Sjekkliste for eigenberedskap Eigenberedskap handlar om å vera førebudd på at t.d. straumen kan bli borte og at konsekvensar som at vatnet i springen ikkje kan drikkast eller ikkje kjem, at kloakksystemet, medisinsk utstyr, lading av elbil, betalingsløysingar, internett, mobiltelefon, radio, kjøleskap og matlaging ikkje fungera som normalt. Ved å vera førebudd i ei veke blir ein betre i stand til å handtera alt frå små forstyrringar i kvardagen til større kriser. I tillegg har ein betre tid til å planleggje vegen vidare om krisa skulle bli langvarig. Innbyggjarane sin eigenberedskap og evne til å verna seg sjølve vil vera kjernen i det sivile beskyttelses konseptet

Page 12

11 (sjå figur under) 3.2 Kommunal Beredskapsleiing (KBL) Kommunedirektør har som ved tilsvarande normal drift det overordna ansvaret for kommunen sitt personell, eigedomar og anlegg. Kommunedirektøren skal i krise- eller katastrofesituasjonar ettersjå at rette avgjerder vert fatta, slik at disponible ressursar vert nytta målretta og rasjonelt til det beste for samfunnet. Kommunedirektøren har ansvaret for å ivareta situasjonsrapportering til Statsforvaltaren. Det er leiargruppa til kommunedirektør som vanlegvis vert nytta til drøftingar av ulike problemstillingar, og det er same gruppa som blir aktivert/sett saman ved ein krise/beredskapssituasjon. I tillegg til leiargruppa til kommunedirektør deltek ordførar, kommuneoverlege, brannsjef og av og til politistasjonssjef (i dei tilfella det er behov) i KBL. Avhengig av situasjonen, kan andre fag/nøkkelpersonar verta innkalla til å delta i beredskapsleiinga. Frivillige organisasjonar kan også verta innkalla etter behov. Dette vert vurdert og avgjort i kvar enkelt hending. Kommunen skal delta i arbeidet med skadeavgrensande tiltak for å sikra menneske, miljø og økonomiske verdiar. Det kan også vera situasjonar kor kommunen sjølv er ansvarleg for å handtera hendinga. Døme kan vera ved smitteutbrot e.l. Eksempel på oppgåver som kommunen kan få ansvaret for å handtera i ein krisesituasjon er: • Ta hand om skadde personar • Omsorg for personar som har vært utsett for store påkjenningar • Bistand ved evakuering av personar frå eit utsett område • Innkvartering av skadde eller redningsmannskap • Informera om situasjonen i kommunen og gjera førebyggjande tiltak • Forpleiing eller anna forsyningsstøtte • Sikra trygge næringsmidlar og drikkevatn • Gjennomføra regulerings-/rasjoneringstiltak • Retta opp skadar på kommunikasjonar og andre anlegg • Opprydding, oppreinsking, avfallslagring og anna innsats for miljøet

Page 13

12 • Vern om kulturelle verdisaker, og gjensidig informasjon om beredskapsarbeidet kan delast mellom dei ulike aktørane • Ha oversikt over attverande personell som eventuelt ikkje er i militæret Dersom dette handlar om ei sikkeheitspolitisk krise eller krig, vil Regjering og Storting ha eit overordna ansvar for å ta avgjersle. Kommunen sitt hovudansvar vert då å koordinera- og samordna konkrete tiltak. 3.3 Fullmakt frå kommunestyret til kommunal beredskapsleiing (KBL) Retten til å avgjera om KBL skal etablerast ligg i fredstid til kommunedirektør. Vurderinga skal byggja på art og omfang av ulykka/katastrofen. I tilfelle der kommunedirektør ikkje er tilgjengeleg, kan avgjerd om å etablera KBL gjerast av medlemer i KBL. Ordførar og kommunedirektør skal då varslast så snart som mogleg. Kommunestyret har delegert avgjerslemynde til kommunedirektør i beredskapssituasjonar, krise eller katastrofesituasjonar som treng rask reaksjon. Kommunedirektøren har fullmakt til å nytta ikkje-budsjetterte kostnader på inntil kr 5.000.000,-/ 5 millionar kroner, jamfør gjeldande politisk reglement. Ordførar rapporterer til kommunestyret ved fyrste ordinære møte, eller dersom behovet skulle tilseia det – i ekstraordinært kommunestyremøte. Kommunestyret sitt overordna ansvar for informasjon til innbyggjarane skjer hensiktsmessig og så raskt som mogleg. Denne oppgåva vert lagt til ordføraren. Kommunedirektør har som ved tilsvarande normal drift det overordna ansvar for kommunen sitt personell, eigedommar og anlegg. Hen skal i krise- eller katastrofesituasjonar ettersjå at rette avgjerder vert fatta, slik at disponible ressursar vert nytta målretta og rasjonelt til det beste for samfunnet. Kommunedirektør har ansvaret for å ivareta situasjonsrapportering til Statsforvaltaren. 3.4 Kommunedirektør sitt beredskapsråd - eit samarbeid med andre beredskapsaktørar Kommunen etablerte eit beredskapsråd i 2020. Rådet er sett saman av lokale aktørar innafor desse områda: Ordførar, politistasjonssjef, heimevern, kyrkjekontor, Røde Kors, brannvern, kommuneoverlege og ambulanse. I 2024 vart rådet utvida med medlemer frå straumnettselskapet BKK, Kvinnherad breiband og Eining vatn og avløp. Rådet har 2 faste møte pr. år. Rådet har ein rådgjevande funksjon til kommunedirektør i aktuelle situasjonar. Rådet vart ytterlegare utvida i 2025 med Statkraft, Sunnhordland kraftlag og Hydro Husnes. Føremålet til eit beredskapsråd er å styrka kommunen si evne til å førebu seg, og handtera kriser og uønska hendingar. Rådet skal bidra til koordinering mellom sentrale aktørar som politi, helsevesen, frivillige, næringsliv m.fl. Rådet skal sikra at lokal kunnskap og ressursar vil bli brukt i aktuelle hendingar og bidra til ein heilskapleg modell der kommunane får ei sterkare rolle i nasjonal beredskap med klare roller og ansvar.

Page 14

13 4.0 Tiltak og handtering av hendingar 4.1 Tiltak ved etablering av KBL I 2024 tok Kvinnherad saman med alle andre kommunar, i bruk eit norskutvikla datasystem for krisehandtering og beredskapssystem, systemet heiter RAYVN. Det er eit program med ei skybasert plattform som skal hjelpa organisasjonen med å handtera kriser på ein effektiv digital måte. Systemet gjer det mogeleg å mobilisera raskt, koordinera ressursar og kommunisera både internt og med andre t.d. Statsforvaltar. Systemet er nytta i øvingar og vil bli kommunen sin digitale plattform under ei større krise eller beredskapssituasjon. Fleire av punkta under kan mobiliserast ved hjelp av dette systemet, men kan og gjerast manuelt: • Innhenta opplysningar og få ei best mogleg oversikt over situasjonen (kan loggførast i RAYVN) • Setja i verk strakstiltak for å hindra ytterlegare skader på personar, miljø og materielle verdiar i samarbeid med profesjonelle redningsmannskap (kan meldast via RAYVN) • Etablera ei felles forståing i beredskapsleiinga for kva og kor omfattande problema er • Avgjera omfang av støttetenestene, ta stilling til i kva grad og kva for funksjonar som skal etablerast: Presse- og infosenter, Publikumsteneste og Evakuerte- og pårørandesenter (aktivering kan skje via RAYVN) • Når liv og helse er trua er det alltid politiet som ”eig” skadestaden, avklara med skadestadleiar om det er behov for kommunen sitt utstyr/ materiell • Avklara om anna fagleg kompetanse skal innkallast/ informerast • Utarbeida informasjonsstrategi og setja i verk nødvendige informasjonstiltak internt i organisasjonen, for innbyggjarane, media og andre • Koordinera med informasjonsansvarlege og skadestadleiinga, kva tema bør unngåast eller ikkje kommenterast (kan skje via RAYVN) Systemet RAYVN er «kjøpt inn» via DSB (Direktoratet for samfunnsikkerheit og beredskap) og kommunane skal nytta dette systemet i minst 15 år framover. 4.2 Tiltak i driftsfasen – KBL • Kontinuerleg vurdera hendingar, konsekvensar, nødvendige handlingar og tidsramme • Vurdera behovet for å rekvirera nødvendig utstyr/materiell • Vurdera om kommunen må setja i verk ytterlegare tiltak for å hindra/ avgrensa skadar på personar, miljø og materielle verdiar • Ivareta kontakt med innsatsleiinga i politiet, eventuelt lokal redningssentral og politiet sin operasjonssentral. Ved krig skal kommunen ha kontakt og samordne innsatsen med militæret. KBL har eigen naudkommunikasjonsradio. • Halda kontakt og ha oversikt med kommunen sine utplasserte personell og materiell • Hugs skifte av personell ved langvarig innsats • Syte for mat/drikke/anna • Avgjera/avklara om det er aktuelt med personalressursar frå frivillige organisasjonar • Vurdera framtidige behov ut frå val som blir tekne

Page 15

14 4.3 Beredskapsleiinga sine lokale KBL etablerer base i formannskapssalen i Kvinnherad rådhus, Rosendal. Her er naudstraum installert. Kvinnherad politistasjon på Husnes er eit alternativ dersom behov for anna stad/lokale oppstår. Alternativ base vert vurdert av leiar i KBL. Dersom ein skal møta ein annan stad ver merksam på at det ligg ein koffert/veske i skapet i formannskapssalen som skal brukast til å frakta: Satellitt telefon, naudnettstelefonen, anna naudsynt utstyr som blir vurdert. I tillegg skal naudstraumaggregat vera tilgjengeleg/klargjort, slik at elektronisk kommunikasjonsutstyr kan fungera ved straumbrot. 4.4 Sekretariatet sine oppgåver Beredskapsleiinga sitt sekretariat skal ha ein utpeikt leiar som kan gå ut av si faste stilling i kommunen ved etablering. I tillegg må sekretariatet vera sett saman av personar med kompetanse innan administrative funksjonar: Journalføring, telefoni, elektronisk kommunikasjon, databehandling, elektroniske kart, svarteneste, informasjonshandtering osv. 4.5 Tiltak ved etablering av sekretariatet • Innkalla nøkkelpersonell i kriseorganisasjonen når vedtak om innkalling er gjort • Etablera kriselogg der all viktig informasjon i samband med hendinga skal journalførast og dokumenterast • Starta loggføring i kriseloggen så tidleg som mogleg. Hugs alle stader som tek imot telefonar/besøk/e- postar/meldingar på ulike kanalar, og som set i verk tiltak knytt til krisehandteringa • Vera sekretariat for KBL heile døgnet og skaffe best mogleg oversikt over situasjonen • Føra kart og oversikt som gjer at situasjonen lett og raskt kan lesast • Følgja med på informasjon om hendinga som vert referert i media og føra dette på Teams/ eller til dømes ein flippover • Sjå til at kommunen sitt sentralbord og informasjonsavdeling er open og har god nok kapasitet • Etablera kontakt med Statsforvaltaren og gje rapport om situasjonen i samråd med Beredskapsleiinga fortrinnsvis via RAYVEN • Etablera kontakt med andre instansar og nabokommunar (fortrinnsvis via RAYVEN), informera om situasjonen, spørja om ressursar dersom det er aktuelt – skjer i samråd med beredskapsleiinga • Etablera kontakt med frivillige lag og foreiningar som vil kunna bli involvert i krisa på eit seinare stadium - i samråd med beredskapsleiinga 4.6 Tiltak i driftsfasen • Føra logg fortrinnsvis i RAYVEN og henta inn informasjon frå dei ulike aktørane i beredskapsarbeidet • Vurdera behovet for å rekvirera nødvendig utstyr/ materiell – i samråd med beredskapsleiinga • Sørgja for mat og forsyningar til kommunen sitt eige personell og materiell – i samråd med beredskapsleiinga

Page 16

15 • Utarbeida og formidla statusrapport til Statsforvaltaren - i samråd med beredskapsleiinga. Her kan ein nytta RAYVEN sitt digitale samhandlingsverktøy. 4.7 Sekretariatet sine lokale Fast oppmøteplass for sekretariatet er informasjonsavdelinga i 1. etasje i Kvinnherad rådhus, Rosendal. Dersom ein må nytta naudstraum er kontoret nærast formannskapssalen utstyrt med slik. 4.8 Hjelpemidlar for beredskapsleiinga og sekretariatet Leiaren for sekretariat skal sørgja for at nødvendige hjelpemidlar er tilgjengelege for beredskapsleiinga og sekretariatet. Naudsynt utstyr: • Datanett og internett • Eigen nettverkskomponent (switch) i formannskapssalen • Eigen fiber frå datarommet i kjellaren • Satellitt telefon som kommunikasjon med omverda dersom infrastruktur er ustabil eller øydelagd • Naudnetttelefon • Naudstraum frå aggregat dersom offentleg straumforsyning sviktar • Tavle/Flip-Over • Projektor m/lerret eller tavle • Stasjonær pc/Laptop (alle må kunna koplast til projektor) • Lommelykt til å festa på vegg Ansvar for at alt utstyr er på plass: IT sjef eller den vedkomande delegerer ansvaret til. 4.9 Etablering av kriselogg Føring av ein kriselogg bør etablerast raskt slik at kommunen ikkje går glipp av dei fyrste informasjonsrørslene under ei krise/katastrofe. Dette kan skje i RAYVN som er eit felles samhandlingsprogram for heile Norge. Alle registreringar skal førast systematisk og vil hjelpa beredskapsleiinga til å skaffa seg det korrekte informasjonsbildet, halda oversikt over situasjonen og gjera dei rette prioriteringane. Det er betre med ei registrering for mykje, enn ei for lite. 4.10 Etablering av psykososialt kriseteam Eit psykososialt kriseteam er ei tverrfagleg samansett gruppe som har ansvar for tidleg innsats ved psykososial støtte. Teamet har i tillegg ei oppgåve i å medverka til at ramma enkeltpersonar, familiar og lokalsamfunn får naudsynt oppfølging og støtte frå det ordinære tenesteapparatet i rask etterkant av ei hending. Det er kommuneoverlegen som er leiar for teamet.

Page 17

16 Denne gruppa består av 7 medlemmer. Teamet sine medlemer har andre oppgåver i den kommunale tenesteutøvinga til dagleg. Teamet blir aktivert ved hendingar som krev psykososial støtte. Det er naudetatane, kommunedirektør eller kommuneoverlege som kan aktivera teamet. 4.11 Etablering av evakuerte og pårørandesenter Utpeika leiar for denne funksjonen blir kontakta av KBL dersom det er behov for å danna eit senter for evakuerte og pårørande. Liste over desse kontaktpersonane er å finna i kvalitetssystemet, Compilo. 4.12 Evakueringsplanar og plan for varsling til innbyggjarane Kommunen har ansvar for å oppretta og drifta senter for evakuerte og pårørande, når det er nødvendig eller når politiet ber om det. Det er Kvinnherad Arena og Rosendal Samfunnshus som er peika ut som slike senter. Handtering av evakuerte og pårørande som har vore involvert i ei uønskt hending eller krise, er skildra i Politiets beredskapssystem kapittel 11. Kommunen sine innbyggjarar kan varslast via befolkningsvarsling SMS, e-post og/eller talemelding. For å nytta denne tenesta, ta kontakt med kommunalteknisk vakt: Mobil 903 61 111 Varsling til befolkninga er avhengig av situasjonen. Ei hending som har eit avgrensa område kan varslast med SMS og/ eller dør til dør kommunikasjon. Er det ei hending som påverkar alle bør ein heller varsla via radio/ TV. E-kommunikasjon kan vera eit godt alternativ (heimeside, snap, instagram, facebook m.m), dette bør vurderast i kvart enkelt tilfelle. Ein plan for krisekommunikasjon til innbyggjarane/ tilreisande er under arbeid. Det er viktig at kommunen finn gode talemeldingspersonar, identifiserer personar med tydeleg stemme og er flinke til å framføra tydeleg bodskap. Desse personane står på ei liste som ikkje er offentleg. Lista er interaktiv der personane blir bytta ut når dei er ute i permisjon, sluttar i jobben eller av andre årsaker er ute. Det er ordførar som i hovudsak uttalar seg til innbyggjarane og media. Statsforvaltaren si beredskapsavdeling skal varslast ved alle større hendingar. Denne oppgåva er lagt til kommunen sin beredskapskoordinator. 4.13 Evakuering og mottakssenter Det er Kvinnherad Arena og Rosendal Samfunnshus som er peika ut som evakueringssenter i kommunen. 4.14 Informasjonsstrategi og mediehandtering Det er i hovudsak ordførar som uttalar seg til media om hendinga. Det som blir informert om er berre det som kommunen sjølv har ansvar for. Politiet uttalar seg om sjølve hendinga og skadeomfanget.

Page 18

17 4.15 Ressursar og logistikk Kvinnherad kommune har lister over private tilgjengelege ressursar som gjeld anleggsarbeid, overnatting, skyssbåtar, straum, breiband, matvarebutikkar som køyrer ut mat, snøskuterar, diesel-varmeanlegg og diverse anna utstyr. Denne lista er ikkje offentleg og er å finna i kommunen sitt kvalitetssystem, Compilo. Alle i KBL har tilgang til denne informasjonen. 5.0 Definisjonar og forkortingar BKK – nettleverandør for straum Compilo - er kommunen sitt nettbaserte kvalitetssystem Cybersikkerheit - er praksisen bak å beskytta kritiske system, data og nettverk mot digitale angrep. DSA - Direktoratet for strålevern og atomsikkerheit DSB - Direktoratet for samfunnsikkerhet og beredskap Eigenberedskap - er dei førebuingane og tiltaka du som enkeltperson eller husstand gjer for å kunne klare deg sjølv i ei krise eller ei naudssituasjon – utan hjelp frå styresmaktene – i ein viss periode. IT- Informasjonsteknologi/ namnet på kommunen si dataavdeling KBL - Kommunal Beredskaps Leiing. Det er kommunedirektøren si beredskapsleiing. KKL – Kommunal krise leiing (tidlegare namn på kommunedirektøren si beredskapsleiing) KU - kriseutvalet for atomberedskap LRS -lokal redningssentral (i det aktuelle politidistrikt, under leiing av politimeisteren/ operasjonsleiar) NATO- (North Atlantic Treaty Organiszation) er ein militærallianse som blei oppretta i 1949 for å sikre fred, tryggleik og samarbeid mellom medlemslanda, særleg i møte med truslar frå aust under den kalde krigen. Hovudprinsippet i NATO er at eit angrep på eitt medlemsland blir sett på som eit angrep på alle (jf. artikkel 5 i NATO-traktaten). Node - Ein node i eit nettverk er eit punkt eller ei eining som kan ta i mot, senda, lagra eller behandla data. Det kan vera alt frå ein server, switch eller router og fungera som eit knutepunkt i kommunikasjonen innanfor nettverket. NVE- Norges vassdrags- og energidirektorat Preventivt- førebyggjande RAYVEN er den brukarvenlege digitale løysinga for beredskap og handtering av kritiske hendingar i sanntid. Innebygde samarbeidsfunksjonar gjer at beredskapsnettverket kan samarbeide saumlaust når kvart sekund tel. ROS – Risiko og sårbarheitsanalyse Satellittelefon - Er ein type telefon som kommuniserer direkte med satellittar i verdsrommet i staden for å bruka tradisjonelle mobilmaster og «jordbaserte» nettverk. Skybaserte tenester - er digitale tenester som blir levert over internett frå såkalla "skyer" – altså store datasenter som lagrar og behandlar data på vegner av brukaren.

Page 19

18 Totalberedskap skal forståast som samfunnet si evne til, på ein planmessig, førebudd og koordinert måte å mobilisera dei samla ressursane for å stå best mogeleg rusta ovanfor eit samansett risiko- og trusselbilete (Store Norske Leksikon) VA - vatn og avlaup Vann Vest AS: - Selskapet er eigd av kommunar og kommunal VA. Selskapet sitt føremål er å vere ein samarbeids-organisasjon for eigarane. Skal fremja samarbeid og ompetanseutvikling, utføring og tilrettelegging for erfaringsutveksling, opplæring og informasjonsverksemd.